✍️ U creëert, zonder het altijd te weten
U leidt een kmo, u bent consultant, werknemer of freelancer. Een IT-consultant schrijft code, een grafica tekent een logo, een architect maakt plannen, een redactrice schrijft artikelen, een bestuurder vormt een strategie. Deze gids richt zich tot de auteurs die zichzelf niet kennen: zij die creëren in de onderneming, voor de onderneming, of voor hun klanten.
👁️ In één oogopslag
De voorwaarden
Oorspronkelijk werk, schriftelijk overdrachtscontract, afzonderlijke vergoeding. 2026: softwareontwikkelaars komen opnieuw in aanmerking.
Lees het detail — 9 voorwaarden →Grenzen & plafonds
Roerend regime tot 77.220 € (inkomsten 2026; basis 37.500 €). Ratio rechten/vergoeding begrensd op 30 %. Daarboven: beroepsinkomsten.
Lees het detail + simulator →Het fiscaal voordeel
15 % roerende voorheffing tot 77.220 €, in plaats van de progressieve tarieven tot 50 %.
Lees het detail + het sociale →Forfaitaire kosten
Voorbehouden aan houders van een kunstwerkattest. Anders: werkelijke kosten.
Lees het detail →
✅ De voorwaarden, in detail
Het regime van 2008 werd aangescherpt door de programmawet van 26 december 2022. Vandaag telt men negen cumulatieve voorwaarden — slechts één bestond al (het plafond). De pedagogie past in een checklist, maar elke schakel telt.
- Auteursrechten of naburige rechten bedoeld in Boek XI WER.
- Met betrekking tot een oorspronkelijk werk (art. XI.165) of een prestatie van een uitvoerend kunstenaar (art. XI.205).
- Overgedragen of in licentie gegeven met het oog op een werkelijke exploitatie, volgens de eerlijke beroepsgebruiken.
- Door een houder die over een kunstwerkattest beschikt (wet van 16 december 2022)…
- … of, bij gebreke daarvan, die zijn rechten overdraagt aan een derde (mededeling, uitvoering, reproductie aan het publiek) of ze ontvangt via een beheersvennootschap.
- De ratio rechten / totale vergoeding overschrijdt 30 % niet (zie B).
- Het bedrag overschrijdt het geïndexeerde plafond niet (zie B).
- Het gemiddelde van de 4 laatste jaren blijft onder het basisplafond (zie B).
- Dit alles bij schriftelijk contract, met een afzonderlijke en geïdentificeerde vergoeding van de rechten.
Het werk en de oorspronkelijkheid
De wet definieert « het werk » niet. Eén enkele grondvoorwaarde: de oorspronkelijkheid. Een werk is beschermd als het een « eigen intellectuele schepping van de auteur » is die zijn persoonlijkheid weerspiegelt door vrije en creatieve keuzes (HvJ Infopaq, Painer, Cofemel, Brompton). Noch de artistieke waarde, noch de lengte, noch het nut spelen een rol: een gebruikershandleiding, een productfoto, een logo, een broncode zijn beschermbaar.
De oorspronkelijkheid is de stempel van de persoonlijkheid van de auteur. Een wiskundeboek, technische of medische platen zijn beschermbaar, ongeacht de juistheid van de informatie, mits zij de persoonlijkheid van hun auteur weerspiegelen.Naar A. Berenboom, Le nouveau droit d'auteur
De schriftelijke overdracht — nooit stilzwijgend
Ten aanzien van de auteur wordt elk contract schriftelijk bewezen, en de overdrachten worden restrictief uitgelegd, in zijn voordeel (art. XI.167). Een opdracht uitvoeren en afleveren brengt geen overdracht mee: de fotograaf die zijn foto's levert en factureert, heeft het recht om ze te exploiteren niet overgedragen. Het Hof van Cassatie oordeelde dit voor de architect (Cass., 18 juni 2020): geen stilzwijgende overdracht, zelfs niet bij een betaalde opdracht.
De vergoeding van de rechten, afzonderlijk
Het deel dat de overdracht van de rechten vergoedt, moet afzonderlijk geïdentificeerd worden van het deel dat de prestatie vergoedt. Het is dat deel dat van de 15 % geniet.
De « mededeling aan het publiek »: twee niveaus die men nooit mag verwarren
Op burgerlijk vlak (de bescherming). De mededeling aan het publiek is nooit een voorwaarde geweest. Een werk is beschermd zonder verspreid te worden — het is een vermogensrechtelijk voorrecht van de auteur, geen voorwaarde voor de bescherming. De arresten HvJ Svensson (2014), Reha Training (2016) en Land Nordrhein-Westfalen (2018) gaan enkel over het bestaan van een mededelingshandeling, nooit over het beschermde karakter van het werk.
De uitdrukking van het werk maakt de mededeling ervan mogelijk zonder dat wordt vereist dat het werk daadwerkelijk wordt meegedeeld. Op geen enkel moment wordt vereist dat het werk aan het publiek werd meegedeeld om van de bescherming te genieten.S. Watelet, RGFCP 2018/9, p. 30
Op fiscaal vlak (de toegang tot het regime sinds 2022). Dat is anders — en dat is de bijdrage van de programmawet van 26 december 2022. Het regime vereist voortaan twee zaken: een werkelijke exploitatie of gebruik van de rechten, « overeenkomstig de eerlijke beroepsgebruiken » (3e streepje van art. 17, §1er, 5°); en, voor wie het kunstwerkattest niet bezit, dat de rechten worden overgedragen of in licentie gegeven aan een derde « met het oog op mededeling aan het publiek, openbare uitvoering of opvoering, of reproductie » (5e streepje), in voorkomend geval via een beheersvennootschap.
Referentiegeval (openbare beslissing)
📊 Grenzen & plafonds, in detail
Het absolute plafond (37.500 € basis, geïndexeerd)
Boven het geïndexeerde plafond gaat het overschot over naar beroepsinkomsten (art. 37, al. 2 WIB 92).
| Inkomstenjaar | Geïndexeerd plafond |
|---|---|
| 2026 (aj. 2027) | 77.220 € |
| 2025 (aj. 2026) | 75.360 € |
| 2024 (aj. 2025) | 73.070 € |
| 2023 (aj. 2024) | 70.220 € |
| 2022 (aj. 2023) | 64.070 € |
Bron: FOD Financiën — officiële tabellen « Indexering van de grenzen · Inkomsten uit auteursrechten ».
De relatieve ratio van 30 %
Wanneer de overdracht gepaard gaat met een prestatie, mogen de rechten 30 % van de totale vergoeding niet overschrijden. Voorbeeld uit de memorie van toelichting: op 75.000 € gestort (waarvan 45.000 € rechten), wordt het bedrag van de rechten teruggebracht tot 22.500 € (30 %), het saldo van 52.500 € wordt beroepsinkomen. De ratio is niet van toepassing op vergoedingen die later worden ontvangen (herhaalde reproducties via een beheersvennootschap): deze zijn 100 % roerend, onder het plafond.
Het gemiddelde van de 4 laatste jaren
Het gemiddelde van de rechten ontvangen tijdens de vier voorgaande belastbare tijdperken mag, ook dit, het basisplafond niet overschrijden. Bij het begin van een activiteit deelt men door 1, 2 of 3 naargelang het aantal volledige jaren.
Simulator 1 — auteursrechten of beroepsinkomsten: wat blijft er in de portemonnee?
Simulator 2 — marginaal geval: één euro meer wanneer men al in de schijf van 50 % zit
We veronderstellen dat uw andere inkomsten al meer dan 51.070 € bedragen: elke bijkomende euro wordt dus belast tegen het marginaal tarief van 50 % als hij een beroepsinkomen is.
💶 Het fiscaal voordeel, in detail
De eerste schijf wordt belast tegen 15 % door inhouding van een roerende voorheffing (art. 269, §1er, 4°), verrekenbaar, aan te geven in de personenbelasting (art. 171, 2°bis en 313). In plaats van de progressieve tarieven die oplopen tot 50 % (exclusief gemeentebelasting). Op het gekwalificeerde deel is het verschil enorm.
Het tarief van 50 % is het marginaal tarief: het treft enkel de schijf boven 51.070 € (geïndexeerd bedrag, inkomsten 2026; art. 130 WIB 92). De vergelijking hieronder veronderstelt dus een belastingplichtige wiens andere inkomsten al meer dan 51.070 € bedragen — elke bijkomende euro zou dan tegen 50 % belast worden als hij een beroepsinkomen was, tegenover 15 % in auteursrechten.
Het sociaal voordeel: zelfstandige en werknemer, twee regimes
Auteursrechten zijn roerende inkomsten; de sociale bijdragen worden berekend op de beroepsinkomsten. De sociale behandeling verschilt dus naargelang het statuut.
| Zelfstandige | Werknemer | |
|---|---|---|
| Aard van de rechten | roerende inkomsten (zoals dividenden) | gestort in de arbeidsrelatie |
| Sociale bijdragen | 0 € — geen enkele bijdrage | 0 € onder voorwaarden (anders RSZ 13,07 %) |
| Rechtspraak | Cass. 15 september 2014 viseert niet de zelfstandige; bevestigd door de minister | Cass. 15 september 2014: in beginsel loon onderworpen aan de RSZ |
| Nuancering | — | KB van 7 april 2023: RSZ-vrijstelling sinds 1er januari 2023, onder voorwaarden |
Zelfstandige auteurs zijn vrijgesteld van het betalen van sociale bijdragen (22 % op de eerste schijf, 14,6 % op de tweede) op de inkomsten die zij halen uit de overdracht van hun auteursrechten.Naar F. Coppens, « Des cotisations sociales sur les revenus de droits d'auteur ? »
🧾 De forfaitaire kosten, in detail
Een kostenforfait vermindert de belastbare basis nog verder, per geïndexeerde schijf (basis = bruto min sociale bijdragen): 50 % op de eerste schijf (tot 20.590 €), 25 % op de tweede (van 20.590 € tot 41.180 €), zijnde een maximum van ongeveer 15.443 € afgetrokken kosten. (Geïndexeerde bedragen inkomsten 2026, bron FOD Financiën. Ter herinnering, in 2022: 17.090 € / 34.170 €, maximum 12.815 €.)
De verandering van 2026
De programmawet 2026 behoudt dit forfait voortaan voor aan de houders van een kunstwerkattest.
Concreet:
- Met attest (muzikant, vaak grafica, fotograaf…): 15 % na forfait — verlaagde basis.
- Zonder attest (IT-consultant, bestuurder, architect…): 15 % op het bruto van het deel auteursrechten, enkel werkelijke kosten.
🧮 Drie tools voor uw situatie
U kent nu de principes. Tijd voor uw concrete situatie. Deze drie tools rekenen alles live in uw browser. Ze vullen de twee simulatoren uit rubriek B aan.
Controle van de twee plafonds
Uw auteursrechten mogen niet meer bedragen dan 30 % van het totaal (rechten + vergoeding), noch het absolute plafond van 77.220 € (inkomsten 2026). Kies uw statuut: de berekeningsbasis van de 30 % verandert.
Overdracht of licentie?
Twee heel verschillende manieren om uw rechten te laten circuleren. Kies om te vergelijken.
De overnemer wordt titularis. Tegenover de auteur wordt de overdracht schriftelijk bewezen en restrictief, in zijn voordeel uitgelegd (art. XI.167 WER). Elke exploitatiewijze, de omvang, de duur en het grondgebied moeten omschreven zijn.
Een uitgevoerde en betaalde bestelling houdt geen overdracht in (Cass. 18 juni 2020, voor de architect). Te verkiezen wanneer u aanvaardt zich duurzaam te ontdoen.
U blijft titularis. De licentie kan exclusief of niet-exclusief zijn, beperkt in tijd, ruimte en exploitatiewijzen. Het werk komt op de afgesproken termijn volledig aan u terug.
Te verkiezen wanneer u greep wilt houden op uw creatie en ze elders wilt kunnen herexploiteren.
Is mijn werk beschermbaar?
De enige grondvoorwaarde is de oorspronkelijkheid. Drie vragen om dat te benaderen.
Een vraag over uw auteursrechten ?
Stel ze aan de © assistent — gratis, drietalig, met bronvermelding en heldere visuals.
Onafhankelijke AI-assistent (ChatGPT). Juridische informatie, geen advies. © Christophe Boeraeve.
⚖️ Begrijpen — het burgerlijke
Eén enkele grondvoorwaarde: de oorspronkelijkheid. Een werk is beschermd als het een « eigen intellectuele schepping van de auteur » is die zijn persoonlijkheid weerspiegelt door vrije en creatieve keuzes (HvJ Infopaq, Painer, Cofemel, Brompton). Noch de artistieke waarde, noch de lengte spelen een rol. De bescherming ontstaat automatisch, zonder neerlegging.
Uitzondering: 💻 software gemaakt door een werknemer → vermoede overdracht aan de werkgever (art. XI.296).
🛠️ Uw beroep schept werken
IT & digitaal
Bron- en objectcode, softwarearchitectuur, tests, documentatie, websites en databanken.
Zie de IT-consultant →Engineering & architectuur
Plannen, 3D-maquettes, rekensoftware, processchema's; en het bouwwerk zelf.
Zie de architect →Communicatie & grafisch ontwerp
Logo, huisstijlen, motion design, video's, foto's, presentaties, artikelen.
Zie de grafica →Advies & opleiding
Adviezen, rapporten, geformaliseerde methodes, opleidingsmateriaal, lezingen.
Zie de opleider →🧮 Begrijpen — het fiscale
Sinds 2008 zijn de inkomsten uit auteursrechten roerende inkomsten belast tegen 15 % (art. 17, §1er, 5° en 269, §1er, 4° WIB 92), in plaats van de progressieve tarieven (tot 50 %). De programmawet van 26 december 2022 (numac 2022043127) heeft de voorwaarden aangescherpt.
Drie cumulatieve voorwaarden: men moet de drie naleven.
🚀 Waarom het een concrete troef is
Wat telt is niet het brutotarief, maar het netto in de portemonnee, na belasting en bijdragen.
| Klassieke vergoeding | Auteursrechten 2026 | |
|---|---|---|
| Belasting | progressief tot 50 % | 15 % |
| Sociale bijdragen | ~ 20 % | geen op het deel AR |
| Plafond | — | 77.220 € of 30 % |
| In auteursrechten | In klassieke vergoeding | |
|---|---|---|
| 1. Sociale zekerheid | 0 € | ≈ 10.250 € (bijdragen ≈ 20,5 %) |
| 2. Belasting | 7.500 € (voorheffing 15 %) | ≈ 11.100 € (progressieve belasting, art. 130) |
| 3. Netto in de portemonnee | 42.500 € | ≈ 28.650 € |
IT-CONSULTANT: 🔄 De grote ommekeer
De deur sluit: de computerprogramma's worden uitgesloten van het gunstregime.
Het Grondwettelijk Hof valideert de uitsluiting (arrest nr. 52/2024 van 16 mei 2024).
De deur gaat weer open: herintegratie van de software (Doc. 56-1378), retroactieve werking op 1 januari 2026.
- Software uitgesloten van het regime auteursrechten
- Deel belast als beroepsinkomsten (tot 50 %)
- Sociale bijdragen verschuldigd
- Software geherintegreerd in het regime
- 15 % op het in auteursrechten gekwalificeerde deel
- 0 sociale bijdrage (zelfstandige)
🎭 Voorbeelden van makers
Voor elk profiel: wie de rechten bezit (burgerlijk), hoe ze worden belast (fiscaal), en de vlag kunstwerkattest die het kostenforfait bepaalt. Het recht op het attest wordt geval per geval beoordeeld — wat volgt is slechts een richtsnoer.
🎨 Heb ik recht op het kunstwerkattest ?
Indicatieve pre-test volgens de criteria van de wet van 16 december 2022. De Kunstwerkcommissie beslist als enige.
Meer weten — wita.be
🖼️ Het auteursrecht, in één oogopslag
De pedagogische beelden van het werk © — Het Belgische auteursrecht — elk begrip verduidelijkt door een beeld.
🎧 Luisteren
De materie in twee stemmen. Drieëndertig afleveringen die het werk volgen, hoofdstuk per hoofdstuk, en tien « generieke » best-of, kort en transversaal, om in het onderwerp te duiken. Juridische informatie, geen consultatie.
Hoofdstuk per hoofdstuk
33 afleveringen die het werk volgen · bijgewerkt 2026
De best-of — de generieke afleveringen
10 sleutelafleveringen, kort en transversaal
📇 Uw contact
- 📍 Louizalaan 231, 1050 Brussel
- 📞 +32 (0)2 643 11 00
- ✉️ cboeraeve@law-right.com
- 🌐 law-right.com
Document met algemene informatie, zonder geïndividualiseerd advies. Voor de analyse van uw situatie, neem contact op met het kantoor.